Modern sprookje

De koning van Paardevijgenland had de wijze bij zich geroepen op het kasteel.

‘Wijze, dit kan niet langer zo doorgaan. Het volk blijft de huizen maar warm stoken met paardevijgen. Het gaat steeds erger stinken. We moeten iets verzinnen.’

De wijze wreef over het gerimpelde voorhoofd.

‘Misschien is er een oplossing, Sire. Ik heb gehoord van Waaibomenland. Daar ruikt het altijd fris, de huizen zijn er altijd warm en de mensen zijn er altijd blij.’

‘En hoe doen ze dat daar?’

‘Met waaibomen, Sire.’

‘Waaibomen?’

‘Jawel, Sire. Dat zijn hele bijzondere bomen. Als je er een tak afzaagt, groeit er meteen weer een nieuwe aan.’

‘Dus als wij ook waaibomen krijgen zijn al onze problemen verdwenen?’ vroeg de koning.

‘Alleen als er genoeg waaibomen komen, Sire. Aan een paar waaibomen heb je niets.’

De koning klapte in zijn handen.

‘Wij krijgen ook waaibomen. Ik zal de boodschapper opdracht geven om het nieuws te verspreiden over het land.’

‘Wijze, hoe hoog kunnen waaibomen worden?’ vroeg het prinsesje, dat nieuwsgierig had meegeluisterd.

‘Wel tien keer zo hoog als de kasteeltoren, hoogheid,’ zei de wijze

‘Wauw!’ riep het prinsesje. ‘Dat is superhoog!’

‘Inderdaad hoogheid, daarom heten ze waaibomen.’

Er ging een hele tijd voorbij. De koning van Paardevijgenland wachtte en wachtte. Tot hij op een dag bezoek kreeg van de dorpshoofden uit het Noorden. ‘Sire,’ zeiden ze. ‘Wij vinden het een uitstekend idee van die waaibomen. Maar begrijpt u, onze dorpen zijn maar klein en de waaibomen zijn zo groot. De boeren zijn bang dat het land onvruchtbaar wordt.’

‘Dus jullie hebben liever paardevijgen?’ vroeg de koning.

‘O nee, Sire,’ zeiden de dorpshoofden. ‘We hebben liever waaibomen. We denken alleen dat het beter zou zijn als ze ergens anders zouden komen.’

Niet veel later kwamen de dorpshoofden van de dorpen aan het Grote Meer langs op het kasteel. ‘Sire,’ zeiden ze. ‘Wij steunen u volledig. Maar onze dorpen zijn maar klein en de waaibomen zijn zo groot. De vissers zijn bang dat alle vissen doodgaan.’

‘Dus jullie hebben liever paardevijgen?’ vroeg de koning.

‘O nee, Sire,’ zeiden de dorpshoofden. ‘Paardevijgen zijn heel ouderwets. We denken alleen dat het beter zou zijn als de waaibomen ergens anders zouden komen.’

Tenslotte kreeg de koning bezoek van de dorpshoofden van de duindorpen.

‘Sire,’ zeiden ze. ‘U bent een groot leider. Maar ziet u, onze dorpen zijn maar klein en de waaibomen zijn zo groot. De kooplieden zijn bang dat de zon niet meer zal schijnen.’

‘Dus jullie willen doorgaan met paardevijgen?’ vroeg de koning.

‘Zeker niet, sire. We willen waaibomen. Maar we denken dat het beter zou zijn als..’

‘Jaja, ik weet het al,’ onderbrak de koning hen.

‘Lukt er dan helemaal niets in dit land!’ riep de koning in zijn kasteel. ‘Nu hebben we nog steeds geen waaibomen en stinkt het nog steeds naar paardevijgen. Was het hier maar net als in Waaibomenland, waar het altijd fris ruikt en de huizen altijd warm zijn en de mensen altijd blij.’

Even was het stil in het kasteel. Toen zei de koning tegen het prinsesje:

‘Dochter, vertel je moeder in de kasteeltuin dat ik op reis ga.’

‘Waar ga je naartoe?’ vroeg het prinsesje.

‘Naar Waaibomenland.’

‘Maar papa, waar ligt dat eigenlijk?’

'Dat weet ik niet,’ zei de koning van Paardevijgenland. ‘Maar het móet bestaan.’

                                                               Afbeelding: NL Architects

Keuls water

Deze week praten Duitse en Nederlandse waterbeheerders en bestuurders in het Duitse Rees over de Duitse hoogwaterplannen. Of liever het gebrek daaraan, want terwijl Nederland met veel trots het Deltaprogramma heeft gepresenteerd, heeft Duitsland de aanpak van de dijken verder voor zich uitgeschoven. En dat terwijl de twee landen voor een deel dezelfde dijkring delen. Als het in Duitsland misgaat, staan tot in Zwolle de straten onder water, waarschuwde het waterschap Rijn en IJssel afgelopen maand.

De internationale afstemming van het waterbeheer moet beter, dat zeggen ook bewoners in Varik en Heesselt langs de Waal. Ze maken zich zorgen over de plannen voor een hoogwatergeul langs hun dorpen. Waar de geul precies komt en hoeveel huizen er voor moeten verdwijnen, is nog niet bekend. Bewoners vrezen voor gedwongen verhuizing, dalende woningwaarden en een slechtere bereikbaarheid. Maar ze zetten ook vraagtekens bij de noodzaak van het plan. De toekomstige hoogwaterstanden waarmee Nederland rekening houdt, kunnen op dit moment onmogelijk worden verwerkt in Duitse steden als Koblenz, Keulen en Düsseldorf. De Duitsers zullen het op veel plaatsen moeten zoeken in rivierverruimende maatregelen. Als de Rijn meer ruimte krijgt in Duitsland, heeft dat juist een verlagend effect op de waterstanden bij ons, zeggen de burgers van de twee Gelderse dorpen. Wie Keulen een beetje kent, weet dat ze een punt hebben. Dijkverhoging, als het technisch al mogelijk is, zou daar het waterfront langs de binnenstad flink verpesten. 

Gevolgen van een Duitse dijkdoorbraak  (Nieuwsuur)

Zoekgebied hoogwatergeul Varik-Heesselt (Voorontwerp Structuurvisie Waalweelde-West)

Deze bewoners zijn geen nimby's, om dat cliché maar eens te gebruiken. Het zijn kritische burgers die terechte vragen stellen. Het doet denken aan de protesten tegen windturbines in Drenthe en Groningen. Daar zie je hetzelfde patroon: een landelijk belang, de provincie die zich daaraan commiteert en samen met gemeenten naar oplossingen probeert te zoeken. Burgers die zich vastbijten in de materie zodra ze beseffen dat hun omgeving mogelijk drastisch gaat veranderen. Vaak als halve professionals, met eigen onderzoeken en eigen voorstellen voor alternatieven. In hun haast om bewoners tegemoet te komen, doen gemeenten beloften die ze niet kunnen waarmaken. Zo verklaarde Emmen zich in het college-akkoord tot 'windmolenvrije gemeente' maar werkt het nu toch mee aan plannen voor windturbines. Wat vooral boosheid en frustratie veroorzaakt bij bewoners, zijn de jarenlange onduidelijkheid en de steeds wisselende plannen; het gevoel dat al die inloopavonden met bestuurders en deskundigen tevergeefs zijn geweest. 

Het is een les voor de aanpak van de hoogwaterplannen. De bewoners van Varik en Heesselt stellen een heldere vraag - 'Moeten we niet eerst beter weten hoeveel Keuls water we in de toekomst te verwerken krijgen voor we ingrijpende maatregelen nemen?' - die een helder antwoord verdient. En als de hoogwatergeul er toch komt, zou het verfrissend zijn om zo'n besluit nu eens niet te presenteren als een plan dat alleen maar winnaars oplevert, zoals bijna standaard is geworden in de communicatie rond grote projecten. Forse ruimtelijke ingrepen doen altijd ergens pijn, dat mag best hardop worden gezegd.

Onzichtbare koeien

Werelddierendag, voor veel mensen een gelegenheid om de poes met een moot vis te verwennen. Intussen krijgen we ons nationale dier steeds minder vaak te zien.

Het aantal koeien in de wei neemt gestaag af. Nu blijft nog een derde van de koeien op stal, als het zo doorgaat is dat in 2025 bijna de helft. Dat voorspellen onderzoekers van de Wageningen Universiteit in het rapport Grazing in North West Europe, geschreven in opdracht van de internationale dierenwelzijnsorganisatie WSPA.

De prijsopslag van één cent per liter die zuivelcoöperaties voor weidemelk betalen, helpt dus niet genoeg. De boosdoener is de toenemende schaalvergroting. Grote melkveehouders kiezen vaker voor megastallen en minder vaak voor begrazing. Het is dezelfde spiraal van steeds verdergaande rationalisering en steeds kleinere winstmarges die we kennen van de legbatterijen en de plofkippen. Een gevecht om centen, letterlijk. Zie ook de boze reacties van de landbouwlobby vorige maand over het besluit om een groter deel van de landbouwsubsidies voor agrarisch natuurbeheer te reserveren. Het is nog begrijpelijk ook, want het inkomen van veel boeren staat onder druk. Volgens mij ligt de oplossing niet in de eerste plaats bij subsidieregelingen. Die ligt bij de consument. Als het met scharreleieren is gelukt, dan moet het met weidemelk ook lukken. Wie koeien in plaats van megastallen op het platteland wil zien, let bij de koop van zuivel op een weidemelk-logo.